یزد فردا: نوجوانی پلی است بین کودکی و بزرگسالی؛ باید توجه داشت که هر نوجوانی فردی است با شخصیتی متمایز و علایقی خاص. تغییرات موجود در این دوره نقشی اساسی در زندگی حال و آینده ی هر فردی دارد. گاهی این تغییرات به قدری سریع و فاحش هستند که والدین احساس می کنند دیگر فرزند خود را نمی شناسند و همین امر باعث بروز اختلافاتی بین آن ها و نوجوان شان می شود. شناخت این تغیییرات می تواند به ما کمک کند که نوجوان را در این دوره حساس زندگی یاری دهیم. تغییرات مهم دوره نوجوانی را می توان به چند دسته تقسیم کرد: تغییرات جسمانی، تغییرات ذهنی(شناختی)، تغییرات هیجانی، تغییرات اجتماعی.

تغییرات جسمانی: افزایش قد و وزن، رویش موهای بیشتر در بدن، تغییر صدا، در بسیاری از موارد جوش هایی روی پوست و پیدایش خصوصیات ثانویه جنسی. این تغییرات فاحش و ناگهانی می تواند برای نوجوان بسیار نارحت کننده و هراس انگیز باشد. هر نوجوانی باید پیش از روبه روشدن با این تغییرات با آن ها آشنا شود. والدین باید پیش از دوره نوجوانی و بلوغ، آگاهی های لازم را به نوجوان داده، و به او اطمینان دهد که این موارد کاملا طبیعی بوده و در تمام افراد اتفاق می افتد. بهتر است نگرش مثبتی نسبت به تغییرات جسمانی در فرزندمان ایجاد کنیم و به او اطمینان دهید ناهماهنگی که احتمالا در رشد وی دیده می شود، موقتی بوده و در اواخر دوه نوجوانی از بین می رود. به جای این که تغییرات موجود را به مسایل دیگری نسبت دهید( آن قدر شکلات می خوری که جوش می زنی)، این تغییرات را به سن و جنسیت وی نسبت دهید. به او بگویید که علت تمام این تغییرات هورمون هایی است که در بدنش شروع به ترشح کرده است، و این که این تغییرات است که باعث تبدیل او به یک زن یا مرد می شود. ارتباط خود را با او تقویت کرده و شرایطی ایجاد کنید که بتواند در مورد این تغییرات با شما صحبت کند و تمام سوالات خود را از شما بپرسد.
تغییرات ذهنی : عمده ترین تغییر ذهنی در دوره نوجوانی، آغاز تفکر انتزاعی و منطقی است. والدین و معلم ها می توانند با فراهم کردن محیط مناسب به رشد این نوع تفکر در نوجوان کمک کنند. یک محیط مناسب شامل محرک های کافی از قبیل کتاب، فیلم، آموزش مناسب، فرصت کافی برای بحث و گفت وگو با همسالان و بزرگسالان می باشد. از سوی دیگر لازم است که نوجوان این توانایی خود را با تمرین و ممارست تثبیت گرداند. برای کمک به رشد ذهنی نوجوان می توانید با او مشورت کنید. حوزه ی اختیارات او را متناسب با سن و توانایی هایش افزایش دهید. مسئولیت های جدیدی به او واگذار کنید. نشان دهید که او و توانایی هایش را باور دارید. هرگز طرز تفکر فکر، عقاید و قابلیت های او را مورد تمسخر قرار نداده یا بی اهمیت قلمداد نکنید.
تغییرات هیجانی( احساسی و عاطفی) : در این دوران نوجوان با احساساتی مواجه می شود که قبلا تجربه ی چندانی در مورد آن ها نداشته است. برای مثال به وضعیت ظاهری خود توجه زیادی کرده و خود را با دیگران مقایسه می نماید و نظر دیگران در مورد او برایش اهمیت زیادی پیدا می کند. حساس و زود رنج شده، زود از کوره در رفته و به آسانی به گریه می افتد. احساساتش زود تغییر می کند. به جنس مخالف تمایل پیدا کرده و عاشق می شود. چنین شرایطی باعث آشفتگی و هراس نوجوان می شود، به خصوص که از ارتباط بین دوره ی سنی و تغییرات جسمانی خود با این احساسات آگاه نیست. در مورد این تغییرات از پیش به نوجوان آگاهی دهید. این تغییرات را به تغیرات جسمانی نوجوان وعملکرد هورمون ها نسبت دهید. تا حدممکن با نوجوان مدارا کنید. قوامین منزل، مدرسه را متناسب با سن نوجوان تدوین کنید. کنترل خشم را به نوجوان بیاموزید.
تغییرات اجتماعی: تغییر رفتارهای اجتماعی در دوران نوجوانی را شاید بتوان از مفیدترین و نیز مشکل سازترین مسایل دوره ی نوجوانی دانست. این تغییرات مفید هستند، چون پایه های استقلال و اجتماعی شدن را در فرد شکل می دهند. برای مثال، نوجوان به نظر دیگران از جمله همسالان خود اهمیت زیادی می دهد و این امر لازم است، چون اجتماع پذیری و توجه و احترام به ارزش های جامعه را پایه ریزی می کند. در این سن نوجوان به جنس مخالف علاقمند می شود و همین امر مقدمات تشکیل خانواده را در وی فراهم می کند. فاصله گرفتن از خانواده و نیاز به استقلال، اولین گام های نوجوان برای خلاقیت، اصلاح جامعه و پذیرش مسئولیت می باشد. از سوی دیگر این تغییرات می توانند مشکل آفرین باشند، چون نوجوان تجربه ی کافی در مورد زندگی اجتماعی ندارد و هنوز هیجانات بر او مسلط هستند. یکی از شایع ترین مشکلاتی که در این سنین برای نوجوانان پیش می آید، هویت یابی آن ها است. در این سنین نوجوانان می خواهند به سوال « من کیستم» پاسخ دهند یک بزرگسال چیزهای زیادی برای پاسخ به این سوال دارد. شغل، تحصیلات، موقعیت اجتماعی، همسر و ... مواردی هستند که بخشی از هویت ما را تشکیل می دهند. در حالی که نوجوان بسیاری از آن ها را در اختیار ندارد. بنابراین چون می خواهد با استفاده از موارد اندکی که در اختیار دارد، هویت خود را ثابت کند، لذا ممکن است تاکید زیادی بر آن ها داشته باشد. نوجوان در دوره ای قرار داد که احتمالا مشکلاتی با بزرگسالان خواهد داشت، بر سر هرچیزی با او مناقشه نکنید. از برخی چیزها چشم پوشی کنید و انرژی خود را برای مسایل مهم تر نگه دارید و سعی کنید نوجوان بخشی از ساعات خود را باخانواده بگذراند. 

گردآورنده: فرزانه نوق پلیس افتخاری مرکز مشاوره آرامش یزد

• نویسنده : یزدفردا
• منبع خبر : خبرگزاری فردا